Zazaki için Açık Erişim: Kitaplarımız artık ücretsiz olarak erişime açıktır

2017 yılında Zazaki diliyle ilgili ilk kitaplarımızı yayınladık. İlk bilimsel Zazaki konferansımızdan ortaya çıkan iki derleme kitabın yanı sıra, Zazaki dilini konuşan Kızılbaş Alevilerin yaşamı ve dua gelenekleri üzerine bir kitap ile Zazaki dilinde yazılmış ilk masal kitabı da yayınlandı. Son iki eser, çok dilli ve illüstrayonlu olarak basıldı.

Çalışmalarımızın odak noktası Kuzey Zazaki dili ve bu dili konuşan Kızılbaş Alevilerin yaşam dünyasıdır. Kuzeybatı İran dil grubuna ait bu Hint-Avrupa dilinin bilimsel araştırmaları, 20. yüzyılın başlarında başlamıştır. 1980’lerden itibaren, öncelikle Avrupa diasporasında olmak üzere, dilin konuşanları tarafından dil üzerine yapılan çalışmalar giderek yoğunlaşmıştır. Sonraki on yıllarda, bugün uluslararası alanda “Zazaki” olarak bilinen dilin sınıflandırılması, standartlaştırılması ve yeniden canlandırılmasına ilişkin tartışmalar, giderek Türkiye’ye kaymıştır.

Zazaki, konuşmacıları tarafından “Dımılki”, “Kırmancki” ve “Kırdaşki” gibi çeşitli isimlerle anılmaktadır. Günümüzde mevcut dil atlaslarında ve dilbilimsel sınıflandırmalarda Zazaki, artık çeşitli lehçeleri ve bölgesel varyantları olan bağımsız bir dil olarak gösterilmektedir.

Konuşanların etnik ve ulusal aidiyetine ilişkin siyasi tartışmalar – örneğin Kürt ulusuna ait olma ile bağımsız bir etnik gruba ait olma arasındaki gerilim alanı – devam etse de, bugün Zazaki’nin bağımsız bir dil olduğu konusunda geniş bir konsensüs vardır. Bu durum, artık Kürt hareketinin “Kürt halkının çokdilli olduğu” tezinde de kendini göstermektedir.

Bu dinamik tartışmalar ve müzakerelerle, bu web sitesinde belgelenen çeşitli bilimsel ve gazetecilik makalelerinde de ilgilendim. Bunun yanı sıra, bugün ilgilenenlere bu konu alanına daha derinlemesine erişim imkanı sunan çok sayıda akademik yayın ve podcast’ler ile tartışma dizileri gibi başka formatlar da mevcuttur.

Bu nedenle, Zazaki yayınlarımızın gelecekte açık erişimli yayınlar olarak ücretsiz erişime açılacağını bugün duyurmaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Böylelikle, çalışmalarımızı mümkün olduğunca geniş bir kitleye kolay erişilebilir bir şekilde sunma hedefimizi tutarlı bir şekilde takip ediyoruz.

Bu şekilde, tehlike altındaki Zazaki dili ve konuşanlarının kültürel dünyasının, insanlığın zengin mirası içinde yerini almasına ve kalıcı olarak korunmasına bir katkı daha sağlamak istiyoruz.

Dr. Zeynep Arslan,

Viyana, 2026